Bir takımın rakibi belirli alanlara sıkıştırarak topu geri kazanmaya çalışması olan «set pres», basit bir üst pres stratejisinin çok ötesine geçmektedir. Doğru uygulandığında rakibi kendi yarısında felç eder; yanlış uygulandığında ise savunma arkasını büyük boşluklara açar.
\n\n
Set Pres Nedir ve Geleneksel Presten Farkı Nedir?
\n
Geleneksel preste bir ya da iki oyuncu top sahibine hücum ederken diğerleri pozisyon alır. Set preste ise tüm ekip eşzamanlı olarak belirlenmiş tetikleyicilere (trigger) göre harekete geçer. Bu tetikleyiciler şunlar olabilir: kaleci topu merkez savunmacıya verdiğinde, stoper rakip stoper köşesine döndüğünde ya da orta saha oyuncusu geri yönlü pas yaptığında. Tüm ekip bu anda önceden kararlaştırılmış yönlere hareket eder; amaç topu belirlenen zona hapsetmek ve orada geri kazanmaktır.
\n\n
Nasıl Kurulur: Üç Temel Prensip
\n
Başarılı bir set pres üç prensibe dayanır. Birincisi kanal kapatma: ön hat oyuncuları rakibin yerleşik pasaj yollarını (kanat stopere, merkeze, 6 numaraya) keser. İkincisi kompaktlık: pres başladığında takımın arka hattı zorunlu olarak yükselir; iki hat arasındaki mesafe maksimum 30-35 metre kalmalıdır. Üçüncüsü yön vermek: top bilinçli olarak zayıf kanalı açık bırakarak rakibin oraya sürmesi sağlanır; o kanalı kapatan oyuncu presle koordineli hareket eder. Klopp’un Liverpool’u bunu sol kanala yönlendirme üzerine kurdu; Robertson’un yoğun markalama bu planın tetikleyicisiydi.
\n\n
Pres Tetikleyicileri: Geri Pas, Uzun Top, Zayıf Ayak
\n
Analistler pres tetikleyicilerini üç kategoride inceler. Geri pas tetikleyicisi: rakip savunmacı kaleciye geri pasladığında ön hücumcular harekete geçer. Uzun top tetikleyicisi: rakip uzun top oynamaya zorlandığında hava mücadelesi planlanan bölgede ikinci top için hazırlanılır. Zayıf ayak tetikleyicisi: top rakip oyuncunun zayıf ayağına geçtiğinde, baskı o anda artırılır çünkü hızlı ve güvenli pas seçeneği azalmıştır. Bu üç tetikleyici kombinasyonu, set presin enerji harcamadan etkinleştirildiği anlardır.
\n\n
Set Pres Nasıl Bozulur?
\n
Her silahın kalkanı vardır. Set presi kırmak için en yaygın yöntemler şunlardır:
\n
- \n
- Kaleci topu kullanma: Manuel Neuer ve Ederson tipi oynayan kaleciler topla 1-1 preslere yanıt verebilir, ek pas seçeneği yaratır.
- Yüksek kanat oyunculuk: Hücumcuların presin arkasına açılarak 1v1 durumu yaratması, set presin kompaktlığını bozar.
- Orta saha pivotu: Rakibin presine karşı 6 numaranın öne inmesi yerine stoper ortaya gelir; bu üçgen, pas yollarını çeşitlendirir.
- Uzun diagonaller: Pres anında doğrudan karşı kanada atılan uzun diagonal, iki hat arası boşluğu devre dışı bırakır.
\n
\n
\n
\n
\n\n
Set Pres Kimlerin Silahıdır?
\n
Set pres yoğun biçimde Ralf Rangnick sistemlerinde (Leipzig, sonrası genele yayılan RB futbolu), Klopp’un Liverpool’unda ve Bielsa’nın Leeds United’ında görülmüştür. Bielsa’nın «man-oriented press»i ise herkesi markalaması nedeniyle en saf set pres örneği olarak kabul edilir. Leeds 2019-20 Championship sezonunda yüzde 62 pres başarısıyla ligde birinci sıradadydı; ancak aynı sezonun sonlarında fiziksel yorgunluğun bedelini de ödedi. Bu, set presin sınırını da özetler: sürdürülebilirliği, kondisyon altyapısıyla doğru orantılıdır.
\n\n
Veri ve Set Pres: PPDA Metriği
\n
Modern futbol analitiğinde set pres yoğunluğunu ölçmek için PPDA (Passes Allowed Per Defensive Action) metriği kullanılır. Düşük PPDA yüksek pres yoğunluğuna işaret eder. 2022-23 sezonunda Premier League’de en düşük PPDA City (8,1) ve Liverpool (8,4) takımlarına aitti; buna karşın Crystal Palace ve Brentford gibi blok savunma oynayan takımlar 14-16 bandında yer aldı. Bu fark, yalnızca taktiksel tercih değil, aynı zamanda kadro derinliği ve fiziksel altyapı tercihinin de bir yansımasıdır.